De grootste broeihaard van bacteriën bevindt zich in je keuken (en je gebruikt het elke dag)

In dit artikel:

Keukensponsen herbergen miljarden bacteriën; één kubieke centimeter kan tot wel 54 miljard bacteriën bevatten, zelfs meer dan een gemiddelde toiletbril. Dit komt doordat sponsen vochtig en poreus zijn en vaak voedselresten vasthouden, wat een ideale omgeving biedt voor bacteriegroei. Vaatdoekjes zijn ook besmettingsgevoelig, met gemiddeld 3 miljoen bacteriën per doekje, en in sommige situaties zelfs miljarden, zoals in studentenhuizen. Het belangrijkste verschil is dat sponsen zelden volledig opdrogen, wat bacteriegroei extra stimuleert.

Volgens het RIVM zijn Salmonella en Campylobacter de voornaamste veroorzakers van voedselinfecties die via besmet keukengerei kunnen ontstaan, maar ook E. coli en Listeria komen voor. Vooral kwetsbare groepen zoals zwangere vrouwen, ouderen en kinderen lopen hierdoor risico op ernstige gezondheidsproblemen. In 2023 werden 3.500 ziektegevallen gemeld door het RIVM, met 911 geregistreerde uitbraken, waarvan een deel veroorzaakt werd door kruisbesmetting thuis, bijvoorbeeld via een vuile spons die verschillende oppervlakken raakt.

Adviezen voor hygiene raden aan om keukensponsen minstens om de twee weken te vervangen. Wie de spons dagelijks desinfecteert, bijvoorbeeld in de magnetron of vaatwasser, kan iets langer doen met hetzelfde exemplaar. Zodra een spons verkleurd is of onaangenaam ruikt, moet die direct worden weggegooid. Vaatdoekjes vereisen een nog strengere aanpak: dagelijks een schone gebruiken en wassen op minimaal 60 graden Celsius.

Consumentenorganisaties constateren dat Nederlanders gemiddeld pas na drie weken een spons vervangen, wat te laat is om bacteriële groei te voorkomen. Toch tonen afnemende voedselinfectiecijfers aan dat voorlichting, onder meer via het RIVM, effect heeft en bewustzijn rondom keukenhygiëne langzaam toeneemt. Er blijft echter ruimte voor verbetering in het hygiënegedrag in Nederlandse huishoudens.