Oranjes verdienden 576 miljoen aan kolonialisme: 'Schrijnend en confronterend'

In dit artikel:

Een onafhankelijk onderzoek van de Universiteit Leiden concludeert dat het Huis Oranje-Nassau eeuwenlang nauw betrokken was bij het Nederlandse kolonialisme en de slavernij. Koning Willem-Alexander gaf in 2022 opdracht voor de studie, waaraan ongeveer zestig onderzoekers drie jaar werkten onder leiding van Gert Oostindie.

Volgens het rapport verdienden de Oranjes omgerekend bijna 576 miljoen euro aan het koloniale systeem. Bijna 566 miljoen euro daarvan kwam uit voormalig Nederlands-Indië. Hoewel het koningshuis niet de drijvende kracht achter het kolonialisme was, verleende het wel steun, prestige en politieke goedkeuring. Vooral koning Willem I had grote invloed op het koloniale bestuur en speelde een belangrijke rol bij de uitbreiding van het systeem en het cultuurstelsel.

De onderzoekers noemen het Huis Oranje-Nassau medeverantwoordelijk voor kolonialisme en slavernij. Tot en met koningin Wilhelmina beschouwden de Oranjes koloniale overheersing als legitiem en belangrijk voor Nederland, ondanks het gebrek aan uitgesproken racistische uitspraken in de bronnen. Vanaf koningin Juliana groeide het ongemak, terwijl Beatrix terughoudend bleef. Willem-Alexander kiest voor meer openheid: hij bood in 2023 excuses aan voor het slavernijverleden en noemt de conclusies pijnlijk en confronterend.