Rob Jetten in ernstige problemen na ontdekking Volkskrant: opstappen niet uitgesloten

In dit artikel:

Premier Rob Jetten (D66) ligt opnieuw onder vuur vanwege het gebruik van kunstmatige intelligentie op zijn socialemediakanalen. In antwoorden op Kamervragen van FVD’er Pepijn van Houwelingen verklaarde hij op 29 september dat AI niet werd gebruikt op de officiële accounts van de minister-president, maar alleen op persoonlijke accounts van hemzelf en D66.

Onderzoek van de Volkskrant spreekt die verklaring tegen. De krant vond vijf berichten op officiële accounts uit het afgelopen halfjaar die volgens AI-detectieprogramma Pangram waarschijnlijk met kunstmatige intelligentie zijn opgesteld. Twee deskundigen achten het vrijwel uitgesloten dat de software alle teksten ten onrechte als AI-gegenereerd heeft aangemerkt. Ook herkenden zij kenmerken als een sterk gelijkmatige zinsbouw en algemeen taalgebruik. Bij een controleanalyse van tweeduizend door mensen geschreven berichten werd slechts 0,1 procent verkeerd als AI-tekst herkend.

De Rijksvoorlichtingsdienst ontkent niet expliciet dat AI bij de vijf berichten is gebruikt, maar bestrijdt wel dat de teksten volledig door AI zijn gemaakt. De dienst wijst op een nieuwe richtlijn die vermelding per bericht niet verplicht stelt als mensen de inhoud hebben gecontroleerd. Die richtlijn werd volgens de Volkskrant op 17 september opgesteld, kort nadat de krant eerder berichtte over AI-gebruik door Jetten en D66. Volgens de richtlijn uit 2025 moesten AI-teksten nog worden aangepast en moest voor burgers duidelijk zijn wanneer AI was ingezet; bij de onderzochte berichten ontbrak zo’n melding.

De belangrijkste vraag is inmiddels niet alleen hoe AI is gebruikt, maar ook of Jetten de Tweede Kamer onjuist heeft geïnformeerd. Staatsrechtgeleerden Wim Voermans en Paul Bovend’eert noemen de kwestie ernstig. Volgens hen kan de premier politiek verantwoordelijk zijn, ook als medewerkers de teksten zonder zijn medeweten lieten genereren. Artikel 68 van de Grondwet verplicht bewindspersonen de Kamer correct te informeren. Verlies van vertrouwen kan uiteindelijk tot aftreden leiden, zoals in 2019 gebeurde met staatssecretaris Mark Harbers.

Of Jetten daadwerkelijk voor zijn positie moet vrezen, hangt af van zijn verdere uitleg en van de reactie van de Kamer. Daarbij is vooral van belang of hij wist van het AI-gebruik of dat medewerkers buiten zijn medeweten handelden. Politicoloog Claes de Vreese acht dat laatste mogelijk, waardoor nog niet vaststaat of Jetten bewust onjuiste informatie gaf.