Schokkende verschuivingen voor PVV en FVD in nieuwe peiling

In dit artikel:

PRO, de partij van Jesse Klaver, komt in de nieuwste zetelpeiling van EenVandaag en Verian uit op 28 zetels. Dat zijn er twee meer dan vorige maand en acht meer dan de 20 zetels die de partij bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 behaalde, toen zij nog GroenLinks-PvdA heette. De partij loopt vooral verder uit op D66, waar een deel van de nieuwe PRO-aanhang eerder op overwoog te stemmen.

De drie regeringspartijen profiteren nauwelijks van Prinsjesdag. De VVD staat op 18 zetels, D66 op 17 en het CDA op 14, samen 49 zetels. JA21 wint één zetel en komt op 15. Aan de rechterkant stijgt de PVV van 16 naar 20 zetels. Volgens het onderzoek komen nieuwe PVV-kiezers vooral uit de groep die eerder FVD overwoog. Forum voor Democratie verliest daardoor drie zetels en staat op 10. Ook de tijdelijke afwezigheid van FVD-leider Lidewij de Vos wegens haar zwangerschapsverlof kan daarbij een rol spelen. PVV-leider Geert Wilders schrijft de winst op X toe aan de Algemene Politieke Beschouwingen.

De sterke peilingspositie van PRO leidt niet tot eensgezindheid over de omgang met het minderheidskabinet. Omdat het kabinet steun van oppositiepartijen nodig heeft, moet worden bepaald of er een brede overeenkomst over links of rechts komt, of dat per begroting afzonderlijke afspraken worden gemaakt. Klaver wil dat het kabinet een duidelijke keuze maakt, maar 48 procent van de PRO-stemmers geeft de voorkeur aan losse afspraken. Zij vinden die aanpak sneller en democratischer. Veertig procent wil juist een totaaldeal, omdat begrotingen en kabinetsplannen volgens hen met elkaar samenhangen. Ook binnen die groep bestaat terughoudendheid over een akkoord als daarvoor te veel concessies nodig zijn.

Bij JA21 is de voorkeur voor deelakkoorden groter: 62 procent van de achterban steunt die strategie. Partijleider Joost Eerdmans liet tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen al weten daarvoor open te staan.

Verder wordt Mona Keijzer opvallend vaak spontaan genoemd als mogelijke keuze voor een andere partij. Dat levert haar nog geen zetels op, omdat zij geen eigen partij heeft opgericht. Een partij kan pas als afzonderlijke optie in de peiling verschijnen wanneer zij voldoende spontaan wordt genoemd of aan de voorwaarden rond eerdere verkiezingsdeelname voldoet.